Archiwum kategorii: Konferencje i szkolenia

Materiały zrealizowane podczas szkoleń i konferencji obsługiwanych przez Telewizję TASK

Konferencja Hevelius 2011 – Sesja 2 – Felix Lühning

Heweliusz 2011 logoTemat: Rekonstrukcja obserwatorium Jana Heweliusza – nieco szczegółów. 

Obserwatorium Heweliusza zostało niemal całkowicie zniszczone w pożarze w roku 1679. W wystąpieniu zostanie wskazana dokładna lokalizacja obserwatorium, jak również zostaną podane szczegółowe informacje o jego rozmiarach, uzyskane na podstawie analizy rycin w dziełach Heweliusza oraz rekonstrukcji fasad domów, których nie strawił ogień i które pozostawały niezidentyfikowane aż do ostatecznego zniszczenia w 1945 roku. Do analizy historycznych zdjęć zostaną zastosowane metody obrazowania perspektywicznego, co pozwoli zrekonstruować graficznie konstrukcję we właściwej skali i co ujawni pewne zaskakujące fakty o jej rozmiarach.


materiał w języku angielskimJęzyk angielski, czas trwania: 32:56

 Felix Lühning (Archenhold Observatory, Berlin):

The Reconstruction of Johannes Hevelius’s Observatory – a Piece of Circumstantial Evidence

Hevelius’s observatory was almost completely destroyed by a fire in 1679. The paper presents a precise localisation and improved information on the dimensions of the construction, based on graphic representations in the books of Hevelius and in the reconstructed storefronts of the houses which did survive the fire and remained unrecognized until their final demolition in 1945. Methods of perspective display are applied to historic photographs and the author’s own graphical reconstructions are developed. As a result, a to-scale reconstruction of Hevelius’s observatory is presented along with some surprising facts about its dimensions.

Konferencja Hevelius 2011 – Sesja 3 – Richard L. Kremer

Heweliusz 2011 logoTemat: Astronomia i kalendarze w Gdańsku w latach 1540-1700. 

W 1540 roku młody nauczyciel z Gdańska wydał pierwszy kalendarz roczny (prognostyk astrologiczny), obliczony na podstawie tablic astronomicznych przygotowanych przez Mikołaja Kopernika. Nieduży traktat wydrukował Franz Rhode, w którego gdańskiej oficynie wcześniej ukazało się dzieło Jerzego Joachima Retyka Narratio prima. Gdańsk nie był wielkim ośrodkiem drukarstwa i następny gdański kalendarz wydano dopiero w 1573 roku. Odtąd jednak miejscy drukarze już regularnie publikowali kalendarze roczne i prognostyki. Zachowało się blisko 150 wydań gdańskich kalendarzy z lat 1540-1700, których autorami byli miejscowi astronomowie, lekarze, duchowni i astrolodzy. Niniejsze wystąpienie będzie poświęcone:
1) przeglądowi gdańskich kalendarzy,
2) porównaniu ich z kalendarzami wydawanymi w innych miastach północnej Europy,
3) analizie zmieniających się teorii astronomicznych (alfonsyńskiej, kopernikańskiej, Tychona Brahego, Keplera), wykorzystywanych w kalendarzowych obliczeniach, zwłaszcza zaćmień.
Kalendarze są nieocenionym źródłem wiedzy o lokalnych praktykach astronomicznych dnia codziennego.


materiał w języku angielskimJęzyk angielski, czas trwania: 29:15

 Richard L. Kremer (Dartmouth College, Hanover, USA):

Astronomy and Calendar-Making in Gdańsk from 1540 to 1700

In 1540, a young schoolteacher in Gdansk issued the first annual calendar, or astrological practica, computed from astronomical tables prepared by Copernicus. The small treatise was printed by Franz Rhode, the same Gdansk printer who earlier that year had printed Rheticus’s Narratio prima. Never a major center for printing, Gdansk would not see its next locally printed calendar until 1573. But thereafter, the city’s few local printers would regularly publish annual calendars and practica. For the years from 1540 through 1700, nearly 150 editions of Gdansk calendars are extant, authored by local astronomers, physicians, clergymen and astrologers. This paper will:
1) survey this Gdansk calendar production,
2) compare these imprints with those issued by printers in other northern European cities,
3) analyze the changing astronomical theories (Alfonsine, Copemican, Tychonic, Keplerian) employed to compute the astronomical content, especially eclipses, of the calendars.
Such calendars, it will be argued, offer deep insights into local, quotidian astronomical practices.

Konferencja Hevelius 2011 – Sesja 3 – Frank Verbunt

Heweliusz 2011 logoTemat: Katalog gwiazd Jana Heweliusza. 

Katalog Jana Heweliusza, zawierający położenia i jasności 1564 obiektów, został wydany przez Elżbietę Koopman, wdowę po nim, w 1690 roku. Wraz z R. H. van Gentem („Astronomy & Astrophysics” 516, 2010, s. A29.1-A.22) przygotowaliśmy komputerową wersję katalogu i krótko przedyskutowaliśmy jego dokładność, odnosząc go do współczesnych danych zawartych w katalogu Hipparcos. Wyniki tej analizy pokrywają się w zasadzie z rezultatami wcześniejszych badań (P. Rybka, Katalog gwiazdowy Heweliusza, Wrocław 1984), ale jakość katalogu Hipparcos umożliwiła dokonanie pewnych uściśleń.
Jasności podane przez Heweliusza dobrze odpowiadają współczesnym wartościom. Typowy błąd pomiaru pozycji gwiazdy w długości i szerokości ekliptycznej wynosi 2’ i jest zbliżony do błędu u Tychona Brahego, występuje jednak więcej błędów większych od 5” niż wynikałoby to z rozkładu Gaussa. Dokładność pomiarów pozycyjnych maleje wolno z jasnością. Ułamek gwiazd z błędem pomiaru pozycji większym niż 1° wynosi 1,5% i jest mniejszy niż 5% w katalogu gwiazdowym Brahego. Przedyskutowane też zostały pewne osobliwe podobieństwa i różnice między położeniami gwiazd u Heweliusza i Brahego.


materiał w języku angielskimJęzyk angielski, czas trwania: 27:01

 Frank Verbunt (Utrecht University):

The Star Catalogue of Johannes Hevelius

The catalogue by Johannes Hevelius with the positions and magnitudes of 1564 entries was published by his wife Elisabeth Koopman in 1690. We have made a machine-readable version of the catalogue, and briefly discuss its accuracy on the basis of comparison with data from the modern Hipparcos Catalogue. Our results agree in general with an earlier analysis by Rybka (1984), but the quality of the Hipparcos Catalogue allows us to make some improvements. The magnitudes given by Hevelius correlate well with modem values. The typical accuracy of his position measurements is 2 arcmin for longitudes and latitudes, similar to that of Brahe, but with more errors larger than 5 arcmin than expected for a Gaussian distribution. The position accuracy decreases slowly with magnitude. The fraction of stars with position errors larger than a degree is 1.5 %, rather smaller than the fraction of 5 % in the star catalogue of Brahe. We discuss some peculiar similarities and some peculiar differences between star positions of Hevelius and Brahe.

Konferencja Hevelius 2011 – Sesja 3 – Jarosław Włodarczyk

Heweliusz 2011 logoTemat: Libracja Księżyca: od pierwszych doniesień do Heweliusza. 

Jan Heweliusz jako pierwszy przedstawił efekty optycznej libracji Księżyca – na trzech dużych mapach, opublikowanych w jego dziele Selenographia: sive, Lunae descriptio (1647). Bardziej szczegółowe badania tego zjawiska opisał Heweliusz w traktacie De motu Lunae libratorio (1654), wydanym w postaci listu dedykowanego włoskiemu matematykowi i filozofowi Giovanniemu Battiście Ricciolemu, S.J. Libracja widocznej tarczy Księżyca była jednak obserwowana przed Heweliuszem. W wystąpieniu tym zostaną przedyskutowane wszystkie znane źródła i prace, które traktowały o libracji Księżyca przed ukazaniem się dzieł Heweliusza.


materiał w języku angielskimJęzyk angielski, czas trwania: 30:11

 

Jarosław Włodarczyk (Institute for the History of Science, Polish Academy of Sciences, Warsaw; UMCS, Lublin):

Libration of the Moon: From the First Reports to Hevelius

Johannes Hevelius was the first to portray the effects of the optical libration of the Moon in three major maps published in his Selenographia: sive, Lunae descriptio (1647). Later the detailed studies of this phenomenon Hevelius described in the treatise De motu Lunae libratorio (1654), which was published as a letter dedicated to the Italian mathematician and philosopher Giovanni Battista Riccioli, S.J. However, the libration of lunar apparent disc was known earlier. This paper will survey all known sources and works which dealt with the libration of the Moon before the publication of Hevelius’s works.

Konferencja Hevelius 2011 – Sesja 3 – Radosław Rek

Heweliusz 2011 logoTemat: Heweliuszowe obserwacje plam słonecznych i ich znaczenie dla heliofizyki. 

Mimo że Jan Heweliusz nie napisał ani książki, ani artykułu o plamach słonecznych, obserwował je dość często. Raporty i wnioski Heweliusza, także w postaci rycin i katalogu, są porozrzucane na kartach różnych jego dzieł. Obserwacje te przypadają na okres zwany Minimum Maunera (1645-1717) i są interpretowane jako jeden z dowodów na zmniejszony poziom słonecznej aktywności w drugiej połowie XVII wieku. W niniejszym wystąpieniu przedstawione zostaną pewne analizy, które pozwolą wyciągnąć wnioski o dwóch krótkich okresach – w latach 1642-1644 i około 1660 roku — gdy Heweliusz interesował się obserwacjami plam.
Analiza położeń plam na tarczy Słońca przedstawionej w dodatku do Selenografii (1647) umożliwiła zidentyfikowanie różnych plam, zarejestrowanych przez Heweliusza tego samego dnia i przedstawionych na różnych rycinach. Na tej podstawie twierdzę, że przed początkiem Minimum Maundera poziom aktywności Słońca był nieco wyższy. Co więcej, te obserwacje Heweliusza można porównać z opisami pochodzącymi z krajów Dalekiego Wschodu. Przedstawionej w książce Heweliusza olbrzymiej plamy, która ze względu na swoją średnicę powinna być widoczna gołym okiem, nie można zidentyfikować w dalekowschodnim katalogu plam; równie interesująca jest zawarta w katalogu relacja o tego rodzaju plamie, nieobecnej na rycinach Heweliusza. Rozbieżności te pozostają niewyjaśnione.
Kolejnym ważnym dziełem Heweliusza była Machina coelestis, wydana w dwóch tomach. Obserwacje plam zebrane w Machinae coelestis pars posterior (1679) są bardzo wartościowym źródłem danych, umożliwiającym sprawdzenie liczby Wolfa i określenie pokrycia dni Manimum Maundera przez planowe obserwacje powierzchni Słońca. Wydaje się, że skatalogowane obserwacje plam stanowiły nurt oddzielny od innych badań astrometrycznych.
Niektóre z innych prac Heweliusza, publikowanych w „Acta Eruditorum” oraz „Philosophical Transactions” i powiązanych z badaniami słonecznymi, zawierają informacje o braku plam podczas obserwacji, ale relacje o plamach można odnaleźć w dziele Annus climactericus (1685). Niewykluczone, że podobne obserwacje wykonane w 1659 roku nie zostały skatalogowane w Machinae coelestis pars posterior. W wystąpieniu wspomnę także o poglądach Heweliusza na naturę komet, które według niego były zjawiskiem powracającym ,jak plamy na Słońcu”. Taki wniosek mógłby wiązać się z jego planetarną teorią pochodzenia komet lub z badaniami plam przedstawionymi w 1667 roku w liście do Weigela napisanym przez Kirchera.
Współczesna heliofizyka i niektóre powiązane z nią dziedziny badań zawdzięczają raportom Heweliusza możliwość szczegółowej oceny liczby plam w krótkich okresach, potwierdzenie maksimum plam przed obserwacjami Picarda, Cassiniego i Flamsteeda, oszacowanie czasowego pokrycia obserwacjami Minimum Maundera w latach 1653—1678 oraz, co najważniejsze, często dyskutowaną już w literaturze możliwość obliczenia tempa rotacji Słońca tuż przed początkiem Minimum Maundera. Warto też zauważyć, że wydanie Selenografii Sporer, który pierwszy podjął problem długiego minimum plam w drugiej połowie XVII wieku, uznał za cezurę, określającą początek tego zjawiska.


materiał w języku angielskimJęzyk angielski, czas trwania: 36:01

 Radosław Rek (Copernicus Center for Interdisciplinary Studies, Warsaw–Cracow):

Hevelius’s Observations of Solar Sunspots and Their Significance for Heliophysics (Hevelius’s Observations of Sunspots and the Maunder Minimum)

Although Johannes Hevelius didn’t write a book or paper on solar sunspots, he observed them quite frequently. His reports and conclusions, also in the form of pictures and a catalogue, are dispersed throughout his work. The observations are co-temporal with the period called the Maunder Minimum (1645-1717) and are interpreted as proof of a significantly decreased level of solar activity during the second part of 17th century. This paper presents some comparisons, which allow the author to formulate a conclusion about two short periods (1642-1644 and around 1660) when Hevelius was interested in sunspot observations.
The analysis of solar sunspot positions on the solar disc presented by the astronomer in the appendix to the Selenographia (1647) allowed me to identify different solar sunspots recorded by Hevelius on the same day and located on different plates. I would like to present the details of these pictures. This fact would be the basis of the supposition that the level of solar activity was somewhat higher just before the beginning of the Maunder Minimum. Additionally these plates can be compared with descriptions from the Far East. The huge sunspot in Hevelius’s book, which according to its diameter should have been visible without using any magnifying tools, cannot be identified in the catalogue of Far East sunspots, but more interesting is the account of another sunspot observed there, which cannot be found in any pictures made by Hevelius. This discrepancy remains unexplained.
Hevelius’s next important work was Machina coelestis published in two volumes. The sunspot observations collected in the Machinae coelestis pars posterior (1679) are a very valuable source of data which allow us to calculate the Wolf number and additionally are the basis for deriving the covering of the Maunder Minimum period by intended solar surface observations. These reports appear to be distinguished in this catalogue from other astrometric research.
Some of his other works and publications in Acta Eruditorum and Philosophical Transactions, connected with solar research, contain information about the absence of sunspots on the solar disc during the time of observations, however accounts of these phenomena can be found in Annus climactericus (1685). Additionally it is possible that similar observations made during 1659 were not catalogued in Machinae coelestis pars posterior.
I would also like to look at Hevelius’s concept of comets, which in his opinion were returning phenomena “like spots on the Sun”. Such a conclusion would be related to his planetary theory of cometary origin or with the sunspot research described in 1667 in the letter to Weigel by his acquaintance, Kircher.
Modern heliophysics and some related research topics have certain benefits from Hevelius’s reports: the possibility of evaluating the number of sunspots in detailed short periods, confirmation of the maximum number of sunspots before Picard, Cassini and Flamsteed’s observations, deriving the temporal covering of the Maunder Minimum during the period 1653-1678, and most importantly, being frequently discussed in literature, the possibility of deriving the solar rotational rate slightly before the beginning of the Maunder Minimum. It is worth noting that the Selenographia became the caesura in the case of Spörer’s work, who was the first to discuss the problem of the long Minimum in the second part of the 17th century, and defined the time duration of this phenomenon.

Konferencja Hevelius 2011 – Sesja 4 – Kathrin Müller

Heweliusz 2011 logoTemat: Kreśląc linie: sztuka i nauka w Selenografii Jana Heweliusza (1647). 

W swej pierwszej książce Selenographia, sive, Lunae descriptio, wydanej w 1647 roku i uważanej za pierwszy kompletny atlas Księżyca, Jan Heweliusz przywiązuje wielką wagę do swoich umiejętności budowniczego instrumentów, rysownika i rytownika, gdyż umożliwiły mu one kontrolowanie odkryć i gwarantowały jak najdokładniejsze odwzorowanie obrazów widzianych za pomocą teleskopu na kartach dzieła. Natomiast brak przedstawienia w Sidereus nuncius (1610) Galileusza Księżyca w pełni kładzie na karb słabej jakości teleskopów Włocha, jego braku cierpliwości i, przede wszystkim, braku umiejętności rysowniczych. Co więcej, Heweliusz wyjaśnia czytelnikowi, aby nie traktował rycin w książce jako bezpośrednich, nieprzetworzonych przedstawień. Stara się raczej dowieść, że obserwacja teleskopowa posługuje się różnymi rodzajami obrazów zgodnie z potrzebami i możliwościami książki drukowanej. W wystąpieniu tym zostanie prześledzone staranne wykorzystanie przez Heweliusza linii w procesie tworzenia rycin i przeanalizowana jego świadomość faktu, że można ją wykorzystywać na różne sposoby – poprzez ukazanie jego pragnień i umiejętności rysownika oraz rytownika na tle amatorskiego kształcenia w sztukach pięknych w XVII wieku.


materiał w języku angielskimJęzyk angielski, czas trwania: 32:00

 Kathrin Müller (Frankfurt University):

Drawing Lines: Art and Science in Johannes Hevelius’s Selenographia (1647)

In his first book, Selenographia: sive, Lunae descriptio, published in 1647 and classified as the first full atlas of the Moon, Johannes Hevelius sets great store by his abilities as an instrument-maker, draughtsman and engraver since they enable him to retain control over his findings and guarantee a particularly accurate agreement between the images as seen through the telescope and their representations on the page. By contrast, he attributes the want of a proper delineation of the full Moon in Galileo’s Sidereus nuncius (1610) to the inadequacy of Galileo’s telescopes, his lack of patience and, above all, his incompetence to draw. Moreover, Hevelius prompts his readers not to misapprehend the visual material on the pages of his book as direct, unaltered representations. Rather, he demonstrates that telescopic observation utilized various kinds of images according to requirements and virtues of the printed book.
This paper traces Hevelius’s careful employment of the line and his awareness of its different representational qualities by placing his ambitions and skills as a draughtsman and engraver within the context of the education of amateurs in the pictorial arts in the seventeenth century.

Konferencja Hevelius 2011 – Sesja 4 – Jennifer Downes

Heweliusz 2011 logoTemat: Księżyc w druku: ryciny i mapy w dziele Selenographia (1647) Jana Heweliusza. 

Wyniki teleskopowych obserwacji Księżyca, opublikowane w 1647 roku przez Jana Heweliusza w jego dziele Selenographia, ukazały „ziemską” naturę Księżyca, z jego górami, dolinami i innymi tworami powierzchni, opisanymi przez Galileusza w książce Sidereus nuncius (1610). Heweliusz podjął się nie tylko przygotowania szczegółowych obrazów Księżyca, lecz także stworzenia księżycowej geografii: oprócz realistycznych przedstawień Księżyca powstały całościowe jego mapy oraz księżycowa nomenklatura. Za pomocą swoich precyzyjnych teleskopowych pomiarów Heweliusz wyznaczył położenia cech księżycowej powierzchni, a następnie stworzył zestaw drukowanych rycin, mając nadzieję, że staną się one standardem dla astronomów w ich przyszłych badaniach. Według Mary Winkler i Alberta Van Heldena Selenografii Heweliusza zawdzięczamy ukształtowanie się precyzyjnego, realistycznego wizualnego języka astronomii – przy tym ów wkład gdańszczanina szybko uznano za tak oczywisty, że przestał właściwie być zauważany przez historyków nauki.
Jednakże miejsce Selenografii wśród istniejących w okresie wczesnonowożytnym gatunków przedstawień kosmograficznych – z jednej strony, chorograficznych obrazów, ukazujących wygląd wybranych miejsc; z drugiej strony, map „geograficznych”, obejmujących cały świat, z systemem współrzędnych szerokości i długości geograficznej do określania położenia -nie było jednoznaczne. Inaczej bowiem traktowano teleskop jako instrument pomiarowy w tradycyjnej praktyce matematycznej – zgodnie z którą obrazy niekoniecznie muszą odzwierciedlać rzeczywisty wygląd rzeczy – inaczej zaś w roli instrumentu służącego do przygotowania naturalistycznego przedstawienia obiektu. W wystąpieniu tym przedyskutowane zostanie, w jaki sposób Heweliuszowe „ziemiopodobne” obrazy Księżyca miały się do typów przedstawień stosowanych we wczesnonowożytnej kartografii oraz z jakim odbiorem się spotkały i jaki wywarły wpływ.


materiał w języku angielskimJęzyk angielski, czas trwania: 28:47

 Jennifer Downes (University of Aberdeen, Scotland, UK):

Printing the Moon: Images and Maps in Johannes Hevelius’s Selenographia (1647)

Johannes Hevelius’s series of telescopic observations of the Moon published in Selenographia in 1647 revealed in more detail the ‘earth-like’ Moon, with mountains, valleys and other features similar to terrestrial ones, which Galileo Galilei had described in Sidereus nuncius (1610). As well as creating detailed visual images of the Moon, Hevelius undertook a full-scale project of lunar geography: not just establishing a realistic image of the Moon, but comprehensively mapping and naming its features. Hevelius’s telescopes were instruments of precision measurement, used to plot the relative positions of lunar features and to create what Hevelius hoped would be a standardised set of printed images that astronomers could use to record future observations. Mary Winkler and Albert Van Helden have argued that Hevelius’s observations in Selenographia established criteria for accurate, realistic visual representation in astronomy; an achievement that was quickly taken for granted, and has thus remained largely invisible to historians of science.
However, Selenographia fitted ambiguously into the existing genres of cosmographical images in the early modern period: on the one hand, chorographical images, drawings of the appearance of specific places; and on the other hand, ‘geographical’ maps on the world-scale, where co-ordinates of latitude and longitude identified individual locations. There was a tension between the use of the telescope as an instrument of naturalistic description, and as an instrument of measurement in the tradition of practical mathematics – a tradition in which visual images did not necessarily represent the real appearance of things. This paper will discuss how Hevelius’s images of an earth-like Moon related to the types of images used in early modem terrestrial map-making, what the implications of these existing genres were for Hevelius’s astronomical projects, and how the images were received and re-used by contemporary audiences.

Konferencja Hevelius 2011 – Sesja 4 – Patricia Radelet-de Grave

Heweliusz 2011 logoTemat: Heweliusz, Kepler i komety. 

Wykorzystanie na początku XVII wieku teleskopu w badaniach astronomicznych doprowadziło do odkrycia wielu nieregularności w świecie usytuowanym ponad Księżycem. Powierzchnię Księżyca pokrywały liczne góry i szczeliny, na Słońcu widoczne były plamy, a pośród gwiazd rozbłysła stella nova. Tego rodzaju obserwacje, jak również dyskusje prowadzone przez Orazzia Grassiego oraz Maria Guiducciego z udziałem Galileusza, Scipiona Chiaramontiego i Keplera na temat miejsca i trajektorii komet odegrały decydującą rolę w procesie odrzucania poglądów perypatetyckich. Kometarne koncepcje Keplera zgłębił Jan Heweliusz, a ustosunkował się do nich w swym dziele Comelographia (1668). Na frontyspisie traktatu wykonanym przez Andreasa Stecka i L. Visschera Heweliusz podkreśla wagę tych wcześniejszych dysput oraz przedstawia różnicę między swoją teorią a koncepcjami Keplera. W dyskusji przy stole biorą udział trzy osoby: obrońca poglądów perypatetyckich, Kepler i Heweliusz, prezentując własne zdanie. Komentarz dotyczący frontyspisu mówi nam bardzo dużo o kometarnych koncepcjach Heweliusza i pokazuje, jak istotny krok stanowiły ku teorii Newtona.


materiał w języku angielskimJęzyk angielski, czas trwania: 27:53

 Patricia Radelet-de Grave (Université catholique de Louvain):

Hevelius, Kepler and comets

At the beginning of XVII-th century, the use of telescopes contributed to the discovery of many irregularities in the celestial world situated above the Moon. The surface of the Moon itself was full of hills and gaps, there were spots on the Sun and a stella nova appeared among the fixed stars. Those observations as well as discussions, between Orazzio Grassi and Mario Guiducci with help of Galileo, Scipione Chiaramonti and Kepler, about position and trajectories of comets played a crucial role in the rejection of peripatetical ideas. Kepler’s ideas developed on that occasion were studied and discussed by Johannes Hevelius in his Cometographia that appeared 50 years later. In its frontispiece by Andreas Steck and L. Visscher, Hevelius underlines the importance of those previous discussions as well as the difference between his theory and Kepler’s one. Three persons are discussing around a table, a defender of peripatetical ideas, Kepler and Hevelius, each of them presenting his ideas on comets. Comments on this frontispiece will learn us much about Hevelius’s ideas on comets and on the considerable steps it marks in Newton’s direction.

Konferencja Hevelius 2011 – Sesja 5 – Derek Jensen

Heweliusz 2011 logoTemat: Życie i dzieło Heweliusza jako źródła inspiracji w literaturze, filozofii i sztukach pięknych. 

W XVII wieku uprawiający naukę o gwiazdach wysoko cenili Heweliusza i jego dzieła. Uczniowie zwracali się do Heweliusza o wskazówki i wyniki obserwacji jeszcze długo po rozstaniu się z nim. Poszukujący dokładności i jakości w dziełach astronomicznych (zarówno książkach, jak i globusach), zgłębiali to, co Heweliusz stworzył. Ale jego życie i dzieło podziwiali także ci, którzy nie zajmowali się nauką o gwiazdach. Poeci (tacy jak Andreas Gryphius i jego syn Christian Gryphius), pastorzy i ministrowie (Andreas Barth i Cotton Mather), myśliciele ¡filozofowie (Abraham von Franckenberg i Thomas Traheme) oraz podróżnicy (Peter Mundy) wykorzystywali znajomość życia i prac Heweliusza do stworzenia własnych tekstów oraz dzieł sztuki i do podniesienia ich rangi. W wystąpieniu tym przedstawione zostanie, w jaki sposób myśliciele spoza tradycyjnie rozumianego obszaru badaczy gwiazd inspirowali się życiem Heweliusza oraz jego pracami i co na tej podstawie możemy powiedzieć o reputacji gdańszczanina i jego pozycji w środowisku intelektualnym XVII stulecia.


materiał w języku angielskimJęzyk angielski, czas trwania: 33:18

 Derek Jensen (Brigham Young University, Idaho, USA):

The Life and Works of Hevelius as Sources of Inspiration in Literature, Philosophy and the Arts

In the seventeenth century, Hevelius and his works were held in high esteem by practitioners of the science of the stars. Apprentices continued to look to him for guidance and observations long after their time with him. Those who sought accuracy and quality in astronomical works (whether books or globes) sought what Hevelius created. But his life and works were admired as well by those who did not practice the science of the stars. Poets (such as Andreas Gryphius and his son Christian Gryphius), pastors and ministers (like Andreas Barth and Cotton Mather), philosophical thinkers (including Abraham von Franckenberg and Thomas Traherne) and travelers (like Peter Mundy) used their knowledge about Hevelius’s life and works to enhance and create their own writings and art. This presentation will explore how these thinkers outside the traditional practice of the science of the stars used Hevelius’s life and works and how such uses add to our knowledge about Hevelius’s reputation and standing in the intellectual world of the seventeenth century.